«Еуразия» Бірінші арнасы https://1tv.kz Tue, 17 Nov 2026 10:59:34 +0000 ru-RU hourly 1 https://wordpress.org/?v=7.0.2 https://1tv.kz/wp-content/uploads/2026/04/1tv-site-icon-150x150.png «Еуразия» Бірінші арнасы https://1tv.kz 32 32 Новости 17.11.26 https://1tv.kz/video/61362/ Tue, 17 Nov 2026 10:59:34 +0000 https://1tv.kz/video/61362/ Жаңалықтар 17.11.26 https://1tv.kz/video/61361/ Tue, 17 Nov 2026 10:58:39 +0000 https://1tv.kz/video/61361/ Америка бізден үлгі алмақ https://1tv.kz/news/61299/ Tue, 17 Nov 2026 10:33:22 +0000 https://1tv.kz/news/61299/ Ақбөкендер әлемдік ғылыми қауымдастық назарында. Бір кездері жойылып кету қаупіне ұшыраған киіктерді сақтап қалу тәжірибесі Нью-Йорк төрінде таныстырылды. Таяуда бұл мегаполисте әлемге танымал The Explorers Club халықаралық зерттеушілер ұйымының Орталық Азия бөлімшесі ресми түрде ашылған. Іс-шараға қатысқан қазақ делегациясы жануарды көпжылдық қорғау шаралары, ғылыми зерттеулер мен тұрақты мониторинг нәтижесін бергенін атап өтті. Қатары сиреген хайуанның саны қазір 4 миллион 700 мыңнан асып жығылады. Әлемдегі киік популяциясының 98 пайызы қазақ даласында жайылып жүр. Ал АҚШ-тағы бастама табиғи мұраны бірлесе зерттеуге, халықаралық экспедициялар ұйымдастыруға және табиғатты қорғау саласындағы озық тәжірибелерді таратуға мүмкіндік бермек.

]]>
Жылуды үнемдейтін ғимараттар көбейеді https://1tv.kz/news/61301/ Tue, 17 Nov 2026 10:32:33 +0000 https://1tv.kz/news/61301/ Жылуды үнемдеп, шығынды азайтатын ғимараттар! Елімізде энергия көзі аз жұмсалатын құрылыс технологияларын кеңінен қолдану мәселесі талқыланды. Астанада өткен халықаралық конференцияға отандық және еуропалық компаниялар, мемлекеттік органдар мен қаржы ұйымдарының өкілдері қатысты. Жиында Германияның іске асырып жатқан FELICITY II жобасының нәтижелері таныстырылды. Оның аясында энергия тиімділігін арттыруға бағытталған үш пилоттық бастама қолға алыныпты.

ГҮЛЖАН ТІЛЕУКЕНОВА, «ЭНЕРГИЯ ҮНЕМДЕЙТІН ҒИМАРАТТАР» ЖОБАСЫНЫҢ ЖЕТЕКШІСІ:

Жалпы біздің жобада Фелисити 2 техникалық жағынан координация қолымызда. Әр түрлі салада және де энергия тиімділік жөнінен Германия жағынан біздің тәжірибемен бөлісіп отырмыз. Қазіргі таңда Астананың ортасында ДЖИЛБИ компаниясымен бірге бірінші пилоттық жобаны іске асырғалы жатырмыз. Германия барлық еуропа мемлекеттерінің арасында осы сала бойынша ең бірінші орында.

Сондай-ақ конференцияда қуат көзін үнемдейтін құрылысты қолдау үшін арнайы жобалық кеңсе құру туралы меморандумға қол қою жоспарланған. Ал Қазақстан мен Еуропа кәсіпкерлері жаңа технологиялар мен бірлескен жобаларды жүзеге асыруды талқылады.

]]>
Отандық өнімге басымдық беріледі https://1tv.kz/news/61303/ Tue, 17 Nov 2026 10:31:56 +0000 https://1tv.kz/news/61303/ «Халықтық құрылыс» бағдарламасын жүзеге асыру кезінде отандық өнімге басымдық берілуі керек. Премьер-министр Үкімет отырысында жауаптыларға осындай тапсырма берді. Олжас Бектеновтің айтуынша, жобаға Ұлттық қордан шамамен 6 триллион теңгеден аса қаржы қарастырылады. Бұл қаражат құрылыс саласымен қатар, отандық өндірістің дамуына да серпін беруге тиіс. Қазір елдегі кәсіпорындар ішкі сұраныстың 73 пайызға жуығын қамтамасыз етеді. Бектенов осы әлеуетті пайдаланып, қажет болатын тауарлар мен жабдықтардың өндірісін алдын ала жоспарлау мәселесін айтты.

ОЛЖАС БЕКТЕНОВ, ҚР ПРЕМЬЕР-МИНИСТРІ:

Сондай-ақ энергетикалық және коммуналдық секторларды жаңғырту ұлттық жобасы аясында жинақталған нақты тәжірибе бар. Оған сәйкес 106 жобалау-сметалық құжаттама бойынша материалдар мен жабдықтарға деген қажеттілік айқындалды. Мұнда кәсіпорынның жаңа өнімін ұзақ мерзімді шарт негізінде өткізуге кепілдік беретін офтейк-келісімшарттар бекіту тетігін кеңінен қолдану қажет.

]]>
Мұғалімнің беделін қалай көтеру керек? https://1tv.kz/news/61294/ Tue, 17 Nov 2026 10:30:54 +0000 https://1tv.kz/news/61294/ Мұғалім мәртебесін көтеру – сапалы білімнің кепілі. Өйткені сауатты ұл-қыздарды тәрбиелеу үшін алдымен ұстаздың жағдайын жасау керек. Мемлекет басшысы биылғы Жолдауында педагог құқығын қорғау, артық міндеттерін азайту және қоғамдағы беделін арттыру мәселесін көтерді. Бұл бастамалар салаға қандай өзгеріс әкелуі мүмкін? Тағы не қажет?

Бүгінде әлеуметтік желіні ашсаң — осындай видеолардан жағаңды ұстайсың. Жетесіздердің бірі ұстазына тіл тигізіп, балағаттап жатса, өзгесі сабақ үстінде ойына келгенін істейді. Тіпті мұғалімге қол көтеруден де тайынбайтындар бар. Қоғамның ашу-ызасын тудырған мұндай оқиғалар «Педагог мәртебесі туралы» заңның қабылдануына түрткі болды. Мемлекет басшысы жуырдағы Жолдауында бұл мәселеге айрықша тоқталып, мұғалімнің қоғамдағы орны мен беделін қорғауды басты міндеттің бірі ретінде шегелеп айтты.

ҚАСЫМ-ЖОМАРТ ТОҚАЕВ, ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ПРЕЗИДЕНТІ:

Біз мұғалімдердің абырой-беделін қорғауымыз қажет. Соңғы уақытта мектептерде оқушылар ұстаздарына дөрекі сөйлеп, тіпті, күш қолданатын жағдайлар да аз емес. Мұндай кезде көбінесе мектеп әкімшілігі де мұғалімге қысым көрсетіп жатады. Бұл – дұрыс емес. Әр мәселе мұқият әрі жан-жақты қаралуға тиіс.

Жарты ғасырға жуық ғұмырын мектепке арнаған ардагер ұстаз Гүлзипа Әуесқызы бұл бастаманы қос қолдап қолдайды. Оның айтуынша, осыдан 15-20 жыл бұрын мұғалімнің қоғамдағы орны да, беделі де мүлдем бөлек еді. Ал қазір кейбір ата-ана мен оқушының бойынан ұстазға деген сый-құрметті байқау қиын.

ГҮЛЗИПА ӘУЕСҚЫЗЫ, АРДАГЕР ҰСТАЗ:

Жолдауда негізгі мәселелерді көтерді иә. Ал ол біздің алдымызға үлкен жауапкершілікті жүктеді. Сапалы білім беру деді. Сол арқылы біз не істейміз? Мұғалімдер қағазбастылықтан артық жұмыстан арылып, оқушыға тек нәтижелі, сапалы білім беруге бар күш-жігерін жұмсайды. Мұғалімнің беделі қорғалған сайын беделі де арта түседі.

Ал жас маман Таңшолпан Ерғазиеваның пікірінше, білім беру жүйесі күн сайын жаңарып жатқан мына заманда электронды журнал, цифрлық платформалар мен жаңа технологиялар мұғалім жұмысының ажырамас бөлігіне айналған. Алайда осы заманауи талаптардың өз қиындығы да жоқ емес. Себебі қағазбастылық пен есеп-қисаптың көптігінен оқушымен қосымша жұмыс істеуге уақыт жетпей жатады екен.

ТАҢШОЛПАН ЕРҒАЗИЕВА, МҰҒАЛІМ:

Қазіргі уақытта бізде қағаз мәселелері кішкене азайды. Менің ойымша, қазіргі мұғалімнің басты мәселелері ол цифрлық жүктеме және әр балаға жеке көңіл бөлу болып жатыр. Өздеріңіз білетіндей оқу-ағарту министрлігі бізде жасанды интеллектіні білім беру стандартына бекіткен болатын. Қазір соны қолданып жатырмыз. Жалпы өзім жас маман ретінде деңгейлік тапсырмалар жасауда қолданам. Яғни жасанды интеллект уақыт үнемдеуге көмектесіп жатыр. Үнемделген уақыт оқушыға арналуда.

Психологтар болса, ұстаздың эмоционалды жағдайы да маңызды дейді. Себебі қауырт жұмыс, оқушылармен және ата-аналармен күнделікті байланыс педагогке психологиялық тұрғыда қиындық туғызады. Сондықтан мұғалімдерге уақтылы қолдау көрсетіп, кәсіби күйзелістің алдын алу қажет.

ҒАЗИЗА ӘДІЛБАЙ, ПСИХОЛОГ:

Білім беруден басқа ата-анамен және баламен эмоционалды жұмыс жасау өте үлкен салмақ түсіреді мұғалімнің жұмысында. Ол эмоционалдық фон балаларға кері әсерін бермеу үшін педагогтерге арнайы супервизиялар, психологиялық мастер-кластар, психологиялық жұмыстарды ұсыну керек.

Бұл мәселеде заңгерлердің де айтары бар. Ұстаздың абыройы тек қоғамның құрметімен ғана емес, заңның қатаң қорғауымен де өлшенуі тиіс. Егер мұғалімнің құқығы тапталса, оны сотқа жеткізбей-ақ шешудің тиімді жолдары бар. Ол үшін қандай қадамдар жасалуы керек?

АЗАМАТ МАРАТҰЛЫ, ЗАҢГЕР:

Біріншіден әр мұғалім сол мекеменің басшылығына қорғауға алынады. Директордың. Проблемалар болса сол директорға жүгіне алады. Сол мәселені директор шеше алмаса білім басқармасының басшылығына бара алады. Сондай сұрақтар қоя алады. Бірақ сонда да шешілмесе ол мұғалім прокуратураға немесе сотқа жүгіне алады.

Ғалым да, шахтер де, ел тізгінін ұстаған талай тұлға да – кешегі мектеп партасынан шыққан шәкірт. Әр адамның өмір соқпағында мұғалімнің қолтаңбасы бар. Сондықтан ұлағатты ұстазды сыйлап, қадірін білу – жекелеген адамның емес, тұтас қоғамның міндеті.

]]>
Президент сыйлығынан кәсіпкерлер де үміттене алады https://1tv.kz/news/61300/ Tue, 17 Nov 2026 10:30:03 +0000 https://1tv.kz/news/61300/ Енді кадрларына қолайлы жағдай жасаған кәсіпкерлер де Президенттің сыйлығын ала алады. Елімізде бизнестің әлеуметтік жауапкершілігі жөніндегі «Парыз» конкурсының ережесі өзгерді. Мемлекет басшысы тиісті Жарлыққа қол қойды. Құжатқа сәйкес, бұдан былай Президенттің арнайы сыйлығына әлеуметтік жауапкершілік саласында жоғары нәтижеге қол жеткізген, қызметкерлеріне ыңғайлы еңбек шартын жасаған, әл-ауқатын арттырғандар үміткер атанады. Ал байқаудың ең жоғары марапаты — Гран-при. Ол өз қызметінде үздік нәтиже көрсеткен, жауапкершілік қағидаттарын табысты іске асырған қатысушыларға табысталады. Сыйлық екі санат бойынша ірі кәсіпкерлік субъектілері мен шағын және орта бизнес өкілдеріне беріледі екен.

]]>
Көгілдір отынмен қамту аясы кеңейеді https://1tv.kz/news/61297/ Tue, 17 Nov 2026 10:29:12 +0000 https://1tv.kz/news/61297/ Жыл соңына дейін тағы да мыңдаған үй көгілдір отынға қосылып, елді газбен қамту деңгейі 64,5 пайызға жетпек. Нәтижесінде 13,2 миллион тұрғын табиғи отынның игілігін көреді. Бұл туралы Мемлекет басшысына Энергетика министрі Ерлан Ақкенженов баяндады. Жылыту маусымы барлық өңірде қалыпты өтіп жатыр. Электр станцияларын жөндеуге 384 миллиард теңге бөлініп, қатерлі «қызыл аймақтағы» нысандар саны беске дейін қысқарған. Алдағы жоспарлар да пысықталды. Президент энергиямен және жылумен үздіксіз қамтамасыз етуді, жанар-жағармай мен көмір нарығындағы тұрақтылықты бақылауды тапсырды.

]]>
Вице-министрге айтып-айтып тастады https://1tv.kz/news/61295/ Tue, 17 Nov 2026 10:28:35 +0000 https://1tv.kz/news/61295/ Астаналықтар денсаулық сақтау саласындағы қордаланған мәселелерді вице-министрге бүкпесіз жеткізді. Кездесуде маман тапшылығы, емханалардағы қызмет сапасы, дәрігер қабылдауына кезек күту, медициналық ұйымдарды заманауи жабдықтармен қамту жайы қозғалды. Міндетті әлеуметтік сақтандыру жүйесінің де кемшілігі талқыланды.

АРНАЛИЯ АХМЕТОВА, ЕМДЕЛУШІ:

Менде сирек кездесетін онкологиялық диагноз. Метионинмен жүргізілетін зерттеу 1 миллион 705 мың теңге тұрады. Ауруханада бұл тексерудің МӘМС пакетіне кірмейтінін айтты. ПЭТ-КТ-дан әр үш ай сайын өтуіміз керек. Бірақ тексерілу уақыты келгенде ауруханада қажетті дәрі-дәрмек болмайды. Сонда не істеуіміз керек? Жәрдемақымыз – 80 мың теңге. Осындай ақшаны әр үш ай сайын қайдан табамыз?

Министрліктің мәліметінше, қазір онкологиялық науқастардың 65 пайызы диагноз қойылғаннан кейін кемінде бес жыл өмір сүреді. Сәулелік терапия алатындардың үлесі де 57-ден 65 пайызға өскен. Ал сирек кездесетін ауруларды анықтауда әлі де қиындықтар бар екенін жасырмады вице-министр.

МАНАС РАМАЗАНОВ, ҚР ДЕНСАУЛЫҚ САҚТАУ ВИЦЕ-МИНИСТРІ:

2025 жылы елордада протондық терапия орталығы ашылды. Өңірлерде 16 ПЭТ-КТ орталығы жұмыс істейді. Сараптамалық эндоскопия орталықтары құрылды. Өкпе мен сүт безі обырын диагностикалауда жасанды интеллект технологиялары қолданыла бастады.

Мұндай кездесулер жергілікті жерде шешімін таппаған немесе әкімдік құзыретіне кірмейтін мәселелерді анықтауға мүмкіндік береді екен. Вице-министр тұрғындармен жүздесу алдағы уақытта да жалғасатынын айтты.

]]>
Әл-Фараби университетінде бірқатар басшы жұмыстан кетті https://1tv.kz/news/61298/ Tue, 17 Nov 2026 10:27:25 +0000 https://1tv.kz/news/61298/ Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінде болған кешегі трагедиядан кейін білім ордасының бірқатар жауапты қызметкері лауазымынан босатылды. Міндетіне салғырт қарағаны үшін оқу орнының проректоры мен география және табиғатты пайдалану факультетінің деканы жұмыстан кетті. Қазір жас жігіттің қазасына қатысты сан түрлі қауесет айтылып жатыр. Жоғары курстың студенттері өздерінен кішілерге әлімжеттік жасаған деген алып-қашпа әңгіме бар. Әзірге оқу орнының басшылығы ресми мәлімет берген жоқ. Тек әлеуметтік желідегі парақшасына қысқаша ақпарат жариялады. Еске сала кетейік, бұл Әл-Фараби атындағы университетте қараша айында тіркелген екінші қайғылы оқиға. Бұған дейін журналистика факультетінде оқитын студент қыз көз жұмған еді.

УНИВЕРСИТЕТТІҢ РЕСМИ ХАБАРЛАМАСЫНАН:

Орын алған қайғылы жағдайға байланысты университет басшылығы тарапынан шұғыл шаралар қабылданды: Тәрбие жұмысын ақсатқаны, жатақханадағы қауіпсіздік пен тәртіпті тиісті деңгейде қамтамасыз ете алмағаны үшін Басқарма мүшесі – әлеуметтік тұрақты даму жөніндегі проректор, география және табиғатты пайдалану факультетінің деканы лауазымдарынан босатылды. Университет бұл оқиғаға қатысты ешқандай деректі жасырмайды, құқық қорғау органдары жүргізіп жатқан тергеуге толық көмек көрсетуде және істің әділ, ашық өтуіне тікелей мүдделі. ҚР ҚПК 201-бабының талаптарына сәйкес, тергеу құпиясына байланысты өзге ақпаратты жариялай алмағанымызбен, қоғам мен марқұмның жақындары үшін барлық жаңалықтар туралы шынайы түрде хабарлап отырамыз.

]]>